Telemonitoring IBD heeft bewezen maatschappelijke waarde: elke geïnvesteerde euro levert €3,40 op. Toch blijft landelijke opschaling achter. Dat blijkt uit de SROI-analyse die VitaValley uitvoerde in opdracht van Stichting mijnCOACH. De analyse laat ook zien wat er nodig is om die waarde wél structureel binnen te halen.
Wat zegt het onderzoek?
IBD (Inflammatory Bowel Disease) is de verzamelnaam voor de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Deze chronische darmziekten treffen in Nederland ruim 110.000 mensen. Het ziekteverloop wisselt: bij stabiele periodes volstaan 2 à 3 polibezoeken per jaar, maar opvlammingen vragen om snelle interventie. Telemonitoring helpt om die opvlammingen vroeg te signaleren.
We brachten de maatschappelijke kosten en baten in kaart voor de periode 2025-2029. Daarbij keken we naar wat er nodig is om telemonitoring structureel onderdeel te maken van het IBD-zorgpad. Als voorbeeld gebruikten we mijnIBDcoach, de app die nu in 23 ziekenhuizen wordt ingezet.
De analyse laat zien dat de baten zich opbouwen uit 3 hoofdcomponenten:
- Patiënten ervaren meer kwaliteit van leven, besparen tijd en kunnen vaker blijven werken.
- Ziekenhuizen werken doelmatiger doordat een deel van de consulten via de app verloopt.
- Zorgverzekeraars zien minder poliklinische bezoeken en minder ziekenhuisopnames.
Tegenover €35 miljoen aan investering staat €120 miljoen aan maatschappelijke opbrengst. Elke geïnvesteerde euro is goed voor €3,40 aan rendement. In 2029 hebben ruim 60.000 IBD-patiënten baat bij telemonitoring, als alle 113 ziekenhuizen meedoen.
Waarom blijft opschaling van telemonitoring bij IBD achter?
De businesscase is positief. Toch wordt telemonitoring IBD nog maar in 10% van de ziekenhuizen aangeboden. De oorzaak ligt in de verdeling van kosten en baten. De investering ligt grotendeels bij ziekenhuizen en zorgprofessionals: ontwikkelkosten voor de EPD-koppeling, jaarlijkse licentiekosten en extra tijd voor registratie. De opbrengst landt vooral bij de patiënt en bij de zorgverzekeraar via lagere zorgkosten.
Daar komt bij dat de NZa-prestatie telemonitoring weliswaar sinds 2023 bestaat, maar dat de jaarlijkse contractering tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars onvoorspelbaar is. Voor afdelingen die telemonitoring willen inzetten, ontstaat zo onzekerheid over de vergoeding op langere termijn, wat investeringen ontmoedigt.
4 stappen om de waarde te verzilveren
Om telemonitoring IBD overal beschikbaar te maken komt het aan op deze 4 stappen:
- Opname in de medische richtlijnen, zodat telemonitoring de standaard wordt voor stabiele IBD-patiënten.
- Voorspelbare en passende bekostiging via duurzame inkoopafspraken tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars.
- Verdere ontwikkeling van koppelingen met de elektronische patiëntendossiers van alle ziekenhuizen.
- Kwaliteitsborging en gerichte scholing van zorgprofessionals.
Met deze SROI-analyse bieden we betrokken partijen een gedeelde basis voor het gesprek over duurzame financiering en opschaling van digitale zorg.
Breder dan IBD alleen
De uitkomsten zijn ook relevant voor vergelijkbare telemonitoringstoepassingen in andere zorgdomeinen, zoals hartfalen en diabetes type 2. Ook daar laat onderzoek positieve effecten zien. De verwachting is dat brede invoering ook bij die toepassingen vraagt om passende bekostiging en opname in richtlijnen.
Verantwoording
De SROI-analyse is in opdracht van Stichting mijnCOACH uitgevoerd door VitaValley als onafhankelijk onderzoeksbureau. Bij het onderzoek waren UMCG, Maastricht UMC+, Gelre ziekenhuizen, patiëntenorganisatie Crohn & Colitis NL, MDL Fonds, een vertegenwoordiger van de Federatie Medisch Specialisten, de Cliëntenraad IBD, Sananet, een vertegenwoordiger van de NZa en zorgverzekeraar VGZ betrokken.