Zorg en welzijn zijn complexe systemen. Oorzaken en gevolgen zijn zelden eenduidig. Belangen, vertrouwen en betekenisgeving spelen allemaal een rol. Meer onderzoek of meer data alleen brengen dan geen beweging.
Wat wel werkt: mensen bij elkaar brengen, aannames bespreekbaar maken en samen een nieuwe richting kiezen. Dat is de kern van de systeemdynamische dialoog. De aanpak waarmee VitaValley werkt aan transitie in zorg en welzijn.
Wat is een systeemdynamische dialoog?
De systeemdynamische dialoog is een aanpak voor vraagstukken waarbij veel partijen betrokken zijn en waarbij de oplossing niet van tevoren vaststaat. In plaats van directe verbanden tussen oorzaak en gevolg te zoeken, kijken we naar hoe partijen op elkaar reageren en hoe patronen ontstaan. We werken stap voor stap, steeds opnieuw toetsend, lerend en bijstellend. De aanpak bestaat uit 5 bouwstenen die elkaar voeden. Samen vormen ze een route van agenderen naar verankeren.
De systeemdynamische dialoog van VitaValley is gebaseerd op het gedachtegoed van De Caluwé en Kaats over samenwerken in netwerken rond maatschappelijke vraagstukken. Hun inzicht: in complexe systemen ontstaat verandering niet door controle, maar door samenwerking. Wie de juiste mensen bij elkaar brengt en ruimte geeft voor dialoog, zet de wissels om.
De 5 bouwstenen
1. Maatschappelijke opgave agenderen
Een maatschappelijke opgave richt zich op een ingewikkeld probleem waarbij verschillende partijen nodig zijn om een nieuw perspectief te formuleren. VitaValley neemt initiatief en draagt verantwoordelijkheid. Het resultaat: een gedeelde agenda.
2. Praktijkcoalities ontwikkelen
Een praktijkcoalitie gaat de maatschappelijke opgave aan en ontwikkelt een strategie om in de praktijk te experimenteren. VitaValley brengt daarvoor twee werelden bij elkaar. Aan de ene kant partijen uit de systeemwereld: zorgverzekeraars, gemeenten en GGD-organisaties, ministeries, zelstandige bestuursorganen, branch- en beroepsverenigingen. Aan de andere kant partijen uit de uitvoerende wereld: zorgorganisaties en burgerinitiatieven. VitaValley helpt alle partijen hun rol te pakken en ontsluit relevante kennis en netwerken.
3. Implementatieprogramma’s starten
Een implementatieprogramma ondersteunt experimenten in de regio, gemeente of wijk. We zetten pioniers in, delen kennis en organiseren verbinding tussen partijen. Dit levert een community of practice op: een groeiende groep die samen leert en experimenteert.
4. Samen sturen met impactstudies
De impactstudie geeft richting aan het proces. We benoemen wat er op het spel staat, realiseren draagvlak en geven richting aan de volgende stappen. De SROI-analyse is hier het centrale instrument: het maakt maatschappelijke waarde zichtbaar en onderbouwt de financieringsdialoog.
5. Oplossingen verankeren
Bij voldoende bewijs zetten we in op verankering van nieuwe aanpakken en interventies. Dat betekent: duurzaam financieren, vastleggen in regelgeving en opnemen in beleid. VitaValley voert hiervoor gesprekken met onder meer zorgverzekeraars, gemeenten, NZa, Zorginstituut Nederland, koepels van professionals, patiënten en bewoners en VWS.
Wat betekent dit voor jouw traject?
Als opdrachtgever merk je de systeemdynamische dialoog vanaf het eerste gesprek. We stellen vragen die verder gaan dan het onderzoek zelf. We brengen partijen bij elkaar die elkaar misschien nog niet goed kennen. We maken aannames expliciet en verschillen bespreekbaar.
Dat levert meer op dan een rapport. Betrokkenen spreken dezelfde taal. Vastzittende discussies komen los. En de uitkomsten van het onderzoek landen in een omgeving die er klaar voor is.
