In de Utrechtse Binnenstad groeit de druk op straat al jaren. Steeds meer mensen kampen met een samenloop van verslaving, psychische problemen en dakloosheid. Overlast en onveiligheid namen toe. Het Eropaf-team pakt die problemen aan waar ze zich voordoen: op straat. In opdracht van ZonMw onderzocht VitaValley de maatschappelijke waarde van deze aanpak met een SROI-analyse. De uitkomst: elke geïnvesteerde euro levert minimaal 3,4 euro op.
Elke dag op straat, bij de mensen
Het Eropaf-team is een samenwerking van 12 organisaties. Van veldwerkers en zorgprofessionals tot gemeente, politie en handhaving.. Het team is sinds medio 2023 actief. Vijf dagen per week voeren professionals straattriage uit op bekende overlastlocaties. Ze leggen actief contact met de mensen op straat. De basis van het contact is: wie ben je, waar kom je vandaan, wat heb je nodig?
De doelgroep is complex en veranderlijk. Het gaat om mensen met langdurige verslaving, psychische kwetsbaarheid of onbegrepen gedrag. Sommigen leven op straat, anderen zijn kort in beeld. Reguliere hulp bereikt hen vaak niet. Het Eropaf-team wel. In 2025 bereikte het team naar schatting 1.200 unieke personen.
Door de korte lijnen tussen de 12 organisaties schakelen professionals snel. Ze leiden mensen toe naar passende zorg en voorkomen escalaties. Die combinatie van nabijheid, deskundigheid en vasthoudendheid maakt het verschil. Geen van de organisaties bereikt dit effect alleen.
Breed profijt
VitaValley bracht de kosten en opbrengsten in kaart met een SROI-analyse (Social Return on Investment). De investering bedraagt gemiddeld 185.000 euro per jaar. De berekende maatschappelijke opbrengst: gemiddeld 618.000 euro per jaar. Over 5 jaar gaat het om ruim 3 miljoen euro aan maatschappelijke waarde. Die is verdeeld over 5 betrokkenen:
- De doelgroep ervaart een hogere kwaliteit van leven door toegang tot zorg, opvang en ondersteuning.
- De professionals binnen het team hebben meer werkplezier en minder verzuim. De samenwerking bespaart hen tijd.
- De gemeente bespaart op herstel van de openbare ruimte en zet minder handhaving in.
- De Rijksoverheid ziet een afname van politie-inzet, detentie en rechtszaken.
- De zorgverzekeraar bespaart op acute zorg: minder crisisopnames GGZ en minder SEH-bezoeken.
“Dit rapport laat zien dat ons Eropaf-team de investering dubbel en dwars waard is. De combinatie van zorg en grenzen stellen zorgt dat we een kwetsbare groep mensen kunnen helpen en tegelijkertijd de stad veiliger maken. Dit resultaat zagen we al in de praktijk, maar het is mooi dat inzichtelijk is gemaakt dat elke euro die we aan het Eropaf-team geven, goed besteed is.”
Sharon Dijksma, burgemeester gemeente Utrecht
Een voorzichtige schatting
De SROI-ratio van 3,4 is een bewust conservatieve schatting. De analyse is gebaseerd op een kerngroep van 50 personen waarmee het team intensief contact heeft. Het werkelijke bereik — 1.200 personen per jaar — is veel groter. Aangezien de groep veranderlijk is, is het lastig te zeggen hoe groot het effect van het Eropaf-team is op deze volledige groep. Maar dat de werkelijke opbrengst groter is, dat is zeer waarschijnlijk. Daar komt bij: sommige opbrengsten laten zich niet in euro’s vangen. Naasten ervaren rust en ontlasting doordat professionals zichtbaar aanwezig zijn. Omwonenden voelen zich veiliger. Ondernemers in de Binnenstad hebben minder last van diefstal en overlast. Deze baten tellen mee, maar zijn niet meegenomen in de berekening.
Het systeem moet meebewegen
De analyse laat ook zien waar het schuurt. Wanneer er te weinig plekken zijn in de langdurige of forensische zorg, stokt de doorstroom. Het team signaleert en leidt toe. Maar het kan mensen niet plaatsen als het aanbod er niet is. De impact groeit wanneer ook de keten eromheen meebeweegt. Dat vraagt om voldoende plekken en goede afstemming tussen alle betrokken partijen.
Verankeren in beleid
Het Eropaf-team wordt nu deels tijdelijk gefinancierd vanuit ZonMw, binnen het Actieprogramma Grip op Onbegrip. De SROI-analyse laat zien dat deze aanpak structureel maatschappelijke waarde oplevert; voor de doelgroep, de professionals, de gemeente, de Rijksoverheid en de zorgverzekeraar. De betrokken partijen pleiten voor duurzame verankering in gemeentelijk en regionaal beleid.