Odensehuizen leveren maatschappelijke waarde op: voor mensen met dementie, hun naasten en de samenleving als geheel. Dat blijkt uit een nieuwe validatiestudie van VitaValley, in opdracht van het Landelijk Platform Odensehuizen. De SROI-ratio: 1,4 tot 2,8. Met andere woorden: elke geïnvesteerde euro levert tot bijna drie euro aan maatschappelijke waarde op. Toch draaien de meeste Odensehuizen op tijdelijke subsidies.
Een groeiende behoefte
Nederland telt ruim 80 Odensehuizen. Mensen met een haperend brein lopen er binnen zonder indicatie of wachtlijst. Ze doen mee aan activiteiten en ontmoeten andere bezoekers, terwijl hun mantelzorger thuis even op adem kan komen. Ook vrijwilligers en buurtbewoners lopen er in en uit.
Tijdelijke financiering is kwetsbaar
Het aantal mensen met dementie groeit hard: van 320.000 nu naar meer dan 500.000 in 2040. De druk op formele zorg neemt toe. Odensehuizen bieden nu al een antwoord. Het probleem zit in de financiering: die is vaak tijdelijk. Bestuurders moeten daardoor elk jaar opnieuw lobbyen voor subsidies. En die tijd besteden ze liever aan activiteiten voor de doelgroep. Ook het plannen op de lange termijn wordt zo moeilijker.
Waar de opbrengsten terechtkomen
De SROI-analyse rekent uit wie profiteert. De meeste baten gaan naar de deelnemers zelf: een hogere kwaliteit van leven. Het zorgkantoor wint ook: uitstel van een zwaardere Wlz-indicatie of een opname in het verpleeghuis. Gemiddeld stellen bezoekers die opname 4,5 maand uit. Bij Odensehuis Amsterdam scheelt dat alleen al zo’n 117.000 euro per jaar aan Wlz-kosten.
Een scheef mechanisme
De huidige financieringsstructuur maakt het lastig om de positieve effecten van Odensehuizen volledig te benutten. Zonder stabiele, langdurige steun blijven veel voordelen onbenut. De SROI‑ratio van 1,4 tot 2,8 laat zien dat Odensehuizen een maatschappelijk rendement hebben. Maar voor één partij alleen, bijvoorbeeld een gemeente, is dat rendement niet altijd in geld te zien. Met andere woorden: de partij die betaalt, is niet de partij die het meeste voordeel krijgt. Gemeenten en lokale initiatiefnemers dragen de kosten. De besparing komt vooral bij het zorgkantoor terecht, omdat de Wlz‑uitgaven lager worden. We noemen dit ook wel: ‘wrong pocket problematiek’. Het mechanisme is: kosten hier, baten daar.
Structurele financiering, geen jaarlijkse strijd
Om te voorkomen dat ieder Odensehuis apart bij gemeenten, zorgkantoren en andere partijen moet leuren om financiering rond te krijgen, ligt één landelijke regeling voor de hand. Dat Odensehuizen daarbij in aanmerking willen komen voor erkenning als basisvoorziening binnen zorg en welzijn, is begrijpelijk: in elke gemeente is behoefte aan deze vorm van laagdrempelige opvang.
We maakten deze studie in opdracht van Landelijk Platform Odensehuizen, mede mogelijk gemaakt door Alzheimer Nederland.
Benieuwd naar de volledige onderbouwing?