Het doel van dit project is de kwaliteit van leven verbeteren voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Muziektherapie helpt bij het verminderen van nachtelijke onrust, depressie en apathie. Het versterkt de verbinding met mensen in de omgeving en bevordert het welbevinden. VitaValley stimuleert samen met de coalitiepartners een brede professionele inzet van muziektherapie. Daarnaast is het doel om de verschillende behandelingen goedgekeurd te krijgen door Zorginstituut Nederland, zodat muziektherapeutische interventies gaan vallen onder de vergoede zorg.
Dit project is afgerond.

Hieronder staan de fases die wij per project doorlopen, klik op een fase voor meer informatie:
Fase1

Visievorming

Langer thuis wonen met muziektherapie

Mensen met dementie krijgen door hun ziekte te maken met cognitieve problemen, gedragsproblemen en psychiatrische problemen. Dit heeft grote invloed op het leven van de persoon met dementie én de omgeving. Muziektherapie verbetert de kwaliteit van leven van de persoon met dementie en de mantelzorger.

Dementie en Muziektherapie: meer contact en een groter welbevinden

In de komende jaren zal het aantal burgers met dementie sterk groeien. Op dit moment woont 70% van de Nederlandse inwoners met deze ziekte thuis en is 30% opgenomen in een verpleeghuis. Naar verwachting zal het aantal mensen met dementie dat thuis woont nog verder groeien. Mensen met dementie krijgen door hun ziekte te maken met cognitieve problemen, gedragsproblemen en psychiatrische problemen. Er wordt vaak gesproken over ‘onbegrepen gedrag’, waarmee al het gedrag van de patiënt wordt bedoeld dat door deze patiënt en/of zijn omgeving als moeilijk hanteerbaar wordt ervaren. Denk hierbij aan bijvoorbeeld agitatie, apathie, slaapstoornissen of onrust.

Muziektherapie kan worden ingezet om onbegrepen gedrag te verminderen en de verbinding met de mantelzorger of zorgmedewerker te versterken. Samen luisteren naar muziek van vroeger of samen zingen, roept herinneringen op aan positieve gedeelde ervaringen en leidt tot beter contact. Ook is het mogelijk om gepersonaliseerde muziek in te zetten om nachtelijke onrust of apathie te verminderen. Herkenbare muziek vergroot de oriëntatie, bevordert een positieve beleving en geeft een gevoel van geborgenheid. Muziektherapie kan zowel intra- als extramuraal worden ingezet.

Nog onvoldoende gebruik van en bekendheid met muziektherapie

Op dit moment worden de mogelijkheden van muziektherapie voor deze doelgroep onvoldoende benut. Hiervoor zijn twee oorzaken aan te wijzen. Allereerst is de innovatie op dit gebied erg versnipperd. Daarnaast worden dit soort interventies niet in de thuissituatie toegepast. Tevens zou de impact van muziektherapie veel groter kunnen zijn als de mantelzorger/verzorgende opgeleid wordt om muziek bij onbegrepen gedrag, sociaal isolement en stemmingsproblemen in te zetten.

Benieuwd naar wat muziektherapie met een mens kan doen? Bekijk het inspirerende filmpje van Henry hieronder, gemaakt door Music&Memory.

PDFPrintDeel

Rapportages

Eindrapportage Muziekkusseninterventie

Onepager intramuraal muziekkusseninterventie

Onepager thuiswonend muziekkussentherapie

Eindverslag voorfase Dementie en Muziektherapie

Fase2

Coalitievorming

Inventarisatie en selectie van muziektherapeutische interventies

In 2016 is VitaValley een coalitie gestart om in samenwerking brede inzet van muziektherapie te bereiken voor mensen met dementie. In de voorfase is door VitaValley en de Nederlandse Vereniging voor Muziektherapie (NVvMT) geïnventariseerd welke interventies binnen de muziektherapie worden ingezet ten behoeve van mensen met dementie. In overleg met de NVvMT zijn 8 interventies geselecteerd die geschikt zijn voor implementatie. De interventies zijn beoordeeld op verschillende criteria waaronder kwaliteit, implementatiegemak en kosten. Deze interventies zijn besproken met het werkveld en er is een breed draagvlak om deze interventies te implementeren en breed uit te rollen.

Erkenning van interventies

De interventie-eigenaren worden gestimuleerd om hun interventie in te dienen bij het erkenningstraject van Vilans. Wanneer een interventie erkend is, wordt deze opgenomen in de databank van Vilans en in de kwaliteitsbibliotheek van Zorginstituut Nederland. De interventie is dan online toegankelijk. Op deze manier wordt kennisdeling en professionalisering van het vakgebied gestimuleerd.

De deelnemers aan de coalitie zijn de NVvMT en Vilans. Van de volgende organisaties zijn muziektherapeuten aangesloten bij het project: Aafje, Carintreggeland, Topaz, Evean, Hilverzorg, Livio, Norschoten en Warande. Daarnaast zijn de volgende individuele muziektherapeuten betrokken: José Kooijman van JoKoM en Hilbertje Reek-Jansen van Muzisamen.

Ook deelnemen aan dit project als zorginstelling of muziektherapeut? Dat kan. Stuur hiervoor een mail naar info@vitavalley.nl

Maatschappelijke businesscase muziekkusseninterventie

Nachtelijke onrust is een veelvoorkomend probleem bij dementie. De muziekkusseninterventie wordt ingezet wanneer emotionele of cognitieve factoren een rol spelen bij het ontstaan van nachtelijke onrust, zoals niet durven slapen of desoriëntatie. De muziekkusseninterventie maakt gebruik van een gepersonaliseerde afspeellijst met voorkeursmuziek van de persoon met dementie. Doordat de muziek tegelijk rustgevend is, wordt het inslapen bevorderd. Er is een maatschappelijke businesscase gemaakt van de muziekkusseninterventie, waarin zowel naar de thuissituatie als de instellingssituatie is gekeken. De effecten zijn groot: de muziekkusseninterventie vergroot de kwaliteit van leven van de persoon met dementie én de mantelzorger.

Fase3

Implementatie en opschaling

Voorfase Dementie en muziektherapie

Inventarisatie van interventies
In 2016 is VitaValley een coalitie gestart om in samenwerking brede inzet van muziektherapie te bereiken voor mensen met dementie. In deze voorfase is door VitaValley en de Nederlandse Vereniging voor Muziektherapie (NVvMT) geïnventariseerd welke interventies binnen de muziektherapie worden ingezet voor mensen met dementie. In overleg met de NVvMT zijn 8 interventies geselecteerd die geschikt zijn voor implementatie. De interventies zijn beoordeeld op verschillende criteria waaronder kwaliteit, implementatiegemak en kosten. Deze interventies zijn besproken met het werkveld. Er is een breed draagvlak om deze interventies te implementeren en breed uit te rollen.

Maatschappelijke businesscase muziekkusseninterventie
In de voorfase is tevens een maatschappelijke businesscase gemaakt van één van deze interventie. Nachtelijke onrust is een veelvoorkomend probleem bij dementie. De muziekkusseninterventie wordt ingezet wanneer emotionele of cognitieve factoren een rol spelen bij het ontstaan van nachtelijke onrust, zoals niet durven slapen of desoriëntatie. De muziekkusseninterventie maakt gebruik van een gepersonaliseerde afspeellijst met voorkeursmuziek van de persoon met dementie. Doordat de muziek tegelijk rustgevend is, wordt het inslapen bevorderd. Er is een maatschappelijke businesscase (SROI) gemaakt van de muziekkusseninterventie, waarin zowel naar de thuissituatie als de verpleeghuissituatie is gekeken. De effecten zijn groot: de muziekkusseninterventie vergroot de kwaliteit van leven van de persoon met dementie én de mantelzorger.

Opschaling

In 2017 zijn VitaValley en de NVvMT in samenwerking met diverse zorgorganisaties gestart met de implementatie van vijf interventies. De implementatie vond plaats in een ‘learning community’: iedere zorginstelling doorloopt zijn eigen implementatieproces, maar de geleerde lessen worden gedeeld in tussentijdse meetings. Ook tips worden uitgewisseld, zowel online als ‘offline’. Er is regelmatig gesproken over het creëren van draagvlak, profilering en communicatie naar betrokkenen.

Deliverables

Implementatiehandreiking
De organisaties hebben een eigen projectplan te geschreven, voordat ze startten met de implementatie. Om de organisaties te ondersteunen bij het schrijven van het projectplan, is de implementatiehandreiking ontwikkelt. De implementatiehandreiking is een format voor het schrijven van een projectplan. Er komen diverse onderwerpen aan bod die belangrijk zijn bij de voorbereiding, tijdens en na afloop van de implementatie. Het gaat hierbij om onderwerpen zoals communicatie naar betrokkenen, uitvoering en aanpak, evaluatie en borging van de interventie.

Beschrijving interventies
Er is een korte beschrijving gemaakt voor elke interventie. Deze beschrijving is gemaakt door de ontwikkelaar van de interventie. Dit is gebruikt als aanvullend document op de scholing; dit gaf de muziektherapeut een kort overzicht van aandachtspunten bij de interventie en de implementatie daarvan.

Congres

Op 26 oktober 2017 vond het congres “Dementie en muziektherapie” plaats bij Topaz in Leiden. Lees hier het verslag

Rapport
Er is een rapport geschreven over het project.

Evaluatie met de betrokkenen
De mening van de diverse betrokkenen, zoals de muziektherapeut, de mantelzorger of verzorgende, zijn in kaart gebracht door middel van een procesevaluatie.

Fase4

Borging

De borging van dit project vindt plaats op verschillende niveau’s en in samenwerking met verschillende partijen. De NVvMT is verantwoordelijk voor de opleiding van de muziektherapeuten en de cyclische evaluatie van de interventies. Alzheimer Nederland is betrokken vanuit het perspectief van mensen met dementie en Actiz vanuit het perspectief van zorginstellingen.

De interventie-eigenaren worden gestimuleerd om hun interventie in te dienen bij het erkenningstraject van Vilans. Wanneer een interventie erkend is, wordt deze opgenomen in de databank van Vilans en in de kwaliteitsbibliotheek van Zorginstituut Nederland. De interventie is dan online toegankelijk. Op deze manier wordt kennisdeling en professionalisering van het vakgebied gestimuleerd.

Lessons learned

Muziektherapeuten leren hoe ze zich moeten bewegen in de organisatie. Draagvlak creëren binnen de organisatie is een belangrijke taak. Communicatie en borging zijn hierbij belangrijke onderwerpen.
Het schrijven van een projectplan aan de hand van de implementatiehandreiking en elkaar daarop feedback geven, helpt de organisaties om de implementatie vorm te geven.
De begeleiding vond in plaats in groepen, daardoor ontstaat er een learning community, waarin organisaties van elkaar leren. Muziektherapeuten zijn vaak eenlingen in de organisatie, de begeleidingsbijeenkomsten geeft ze de gelegenheid om te sparren met andere muziektherapeuten en zich te ontwikkelen op het gebied van innovatie.
Veel muziektherapeuten zijn alleen verantwoordelijk voor de implementatie. Dit is niet goed voor een duurzame implementatie en borging. Meer draagvlak creëren in de organisatie is nodig. Daarvoor is het nodig dat muziektherapeuten zich beter kunnen profileren.
De implementatie in de eerstelijn is gecompliceerd. De therapie wordt vaak niet vergoed. De muziektherapeuten die wel geïmplementeerd hebben in de eerstelijn is gevraagd om de stappen die zij hebben genomen te beschrijven.


 +

Overig

Overige informatie

Wilt u meer weten over de verschillende interventies? Uitgebreide beschrijvingen hiervan vindt u op de website van Muziektherapie.nl!